De voorbij zomer meldden we al dat de Boekhandels Groep Nederland (BGN, de moeder van boekwinkelketen Selexyz) in de etalage stond. De grootaandeelhouder, investeringsmaatschappij NPM Capital, wilde af van zijn belang van 65 procent in BGN. Op deze manier wilde NPM Capital zijn handen vrijmaken om zich volledig te storten op zijn participatie in concurrent Bol.com. Inmiddels is de kogel door de kerk; NPM Capital en medeaandeelhouder Wolters Kluwer verkopen hun aandelen in BGN aan schoolboekenleverancier Van Dijk. Van Dijk, op zijn beurt, splitst BGN meteen op.

De boekwinkels, waaronder gerenommeerde winkels als Scheltema in Amsterdam, Donner in Rotterdam en Broese aan de Oudegracht in Utrecht, komen in handen van het huidige management van BGN. De naam Boekhandels Groep Nederland zal verdwijnen. De organisatie zal voortaan als Selexyz Boekhandels door het leven gaan. Van Dijk zal zich onder de naam Van Dijk Educatie focussen op de distributie van boeken voor studenten aan universiteiten en hogescholen, een andere belangrijke poot van het `oude` BGN.

BGN, dat met 660 medewerkers een jaaromzet haalt van circa 188 miljoen euro, is middels een veilig verkocht. Zowel investeerders als meer strategische partijen hadden belangstelling voor de groep met de Selexyz-formule, die de laatste jaren vaak positief in de belangstelling stond (winnaar Retailjaarprijs voor Beste Winkelketen, innovaties in gebruik van RFID, prachtige winkels in de Dominicanenkerk in Maastricht en in andere steden). Van Dijk trok aan het langste eind en kreeg BGN in handen. De overnamesom is niet bekendgemaakt, maar Het Financieele Dagblad schat dat BGN een waarde heeft van 30 tot 40 miljoen euro.

Van Dijk is marktleider in de distributie van schoolboeken voor middelbare scholen en instellingen voor middelbaar beroepsonderwijs en penetreert nu stevig in de markt voor wetenschappelijke boeken en studieboeken voor universitair en hoger onderwijs, een sector waarin jaarlijks circa 150 miljoen euro omgaat. Van Dijk verwerft bovendien een substantieel aantal fysieke bruggenhoofden; Selexyz-units op de campussen van universiteiten en hogescholen. Deze campuswinkels zullen nog vijf jaar onder de naam Selexyz worden voortgezet.

De winkelketen Selexyz past niet binnen het strategische beleid van Van Dijk en wordt doorverkocht aan het BGN-management. Ook de internetactiviteiten van Selexyz zitten in die deal. Nu het studieboekenonderdeel is weggevallen kan het management, onder leiding van Matthijs van der Lely, zich echt focussen op de Selexyz-formule, inclusief de internettak. Een stevige uitdaging. Selexyz verwacht in 2009 met zijn boekwinkels een lagere omzet te realiseren dan in 2008. De holding BGN boekte vorig jaar een brutowinst van ongeveer 10 miljoen euro (5,3 procent van de omzet). De nettowinst bedroeg 349.000 euro, een record. De recessie is natuurlijk (deels) debet aan de lagere omzetverwachtingen voor dit jaar.

Toch spelen ook andere factoren een rol. De boekwinkelbranche is misschien wel de sector die de afgelopen jaren het meest geraakt werd door de opkomst van online shoppen, veel meer dan de meeste andere retailsectoren. Ook de toekomst lijkt voor een belangrijk deel te worden bepaald door de online resultaten. Op dat vlak ligt Bol.com nog een straatlengte voor op Selexyz; (in 2008 verkocht Bol.com naar schatting voor 95 miljoen euro aan boeken op het internet, Selexyz voor `maar` 30 miljoen. Selexyz is echter wel bezig aan een knappe opmars, want de online boekenverkoop steeg in dat jaar 2008 wél met 50 procent, terwijl Bol.com vooral groei lijkt te boeken met andere producten dan boeken (elektronica, computeraccessoires, games, dvd`s, et cetera).

Selexyz heeft absoluut de potentie haar fysieke positie in de boekenbranche vast te houden en uit te breiden. Selexyz is in een paar jaar tijd uitgegroeid tot een formule die op indrukwekkende wijze formulematig denken en werken (denk aan de introductie van de overkoepelende Selexyz-naam en –positionering) en behoud van lokale relevantie en lokale aantrekkingskracht (bijvoorbeeld het behoud van de lokale component van de verschillende vestigingen: Scheltema in Amsterdam, Donner in Rotterdam, Broese in Utrecht, Gianotten in Tilburg, et cetera) weet te combineren. Bovendien is Selexyz een formule die voortdurend innoveert; RFID op de winkelvloer, e-readers, vestigingen in bijzondere panden (denk aan de winkel in de Dominicanenkerk in Maastricht) en horeca in de boekwinkel. Een stevige internetpoot lijkt daarbij wel een vereiste; relevant zijn voor de consument, in de winkelstraat én op het internet, dáár draait het om.

Hans van Scheerdijk