Hoe ziet de wereld er in 2010 uit? Het beantwoorden van die ogenschijnlijk eenvoudige vraag, daar gaat het vandaag over. Lekker makkelijk, hoor ik u denken. We zijn inmiddels al halverwege december. Een paar kerstkransjes en oliebollen verder en dan IS het al 2010. Hoe moeilijk kan dat zijn?
Nou…best moeilijk! Het beantwoorden van die ogenschijnlijke eenvoudige vraag is helemaal niet zo makkelijk. Daar kwam ik achter toen ik deze vraag op mijn beurt ook eens stelde aan een aantal retailkenners. Mensen met jarenlange ervaring in het wereldje. Met de baaierd aan antwoorden, visies en fraaie retailvergezichten die ik van ze terug kreeg kun je een prachtig mozaïek leggen, maar een eenduidige retailvisie op 2010 destilleren uit die brij? Nee, zo makkelijk is dat niet. En eigenlijk verrast me dat niet eens. Want is het immers niet veel gemakkelijker (en minder confronterend) om je blik 10 jaar vooruit te werpen in plaats van een schamele 1 jaar? In tien jaar kan veel gebeuren. Dus: je kunt lekker ‘los’ gaan en je fantasie de vrije loop laten. Word je horizon echter verkort tot één jaar dan gaat het om de finesses. Om de details.
Toch denk ik dat in die baaierd aan reacties heel veel zeer interessante visies zitten. Visies die hout snijden. Visies die ook aansluiten bij mijn eigen blik op de retailtoekomst. Laten we eens kijken.
Hoewel de beweging natuurlijk al enige jaren geleden op gang is gekomen, lijkt de doorzettende groei van online shoppen volgens de geraadpleegde retailers dé trend van 2010 te worden. In onze eigen RetailActueel heb ik daar de voorbij periode uitvoerig over bericht (óók over de nuancering van het succes van webwinkelen!) en ook de verschillende retailexperts nemen deze trend stuk voor stuk op in hun persoonlijke topdrie. Waar de consumentenbestedingen in zijn geheel flink onder druk staan, schrijven de webwinkels mooie, zwarte cijfers. Webwinkelen begint zich echt in ons systeem te nestelen. Steeds meer mensen kopen online en, misschien nog wel belangrijker: steeds meer mensen kopen steeds méér online. De groei wordt op alle fronten geboekt; het aantal mensen dat online winkelt groeit én de frequentie waarmee ze online winkelen groeit. Maar pas op: laten we het online shoppen niet overschatten. Webwinkels zorgen nu nog maar voor een paar procent van de totale retailomzet, en dat zal in 2010 echt niet ineens heel veel meer worden. De fysieke winkel blijft ook in 2010 (en vele jaren daarna) veruit het belangrijkste aankoopkanaal. Webwinkelen lijkt zich wel meer als een gewoonte in ons gedrag te nestelen. En repeterend gedrag, dát is nu precies waar de retailer naar op zoek is. Gemak is daarbij één van de sleutelwoorden. Bovendien zal het succes van online shoppen zijn eigen groei nog eens versnellen, als een self fulfilling prophecy. Of, zoals senior consultant Edward Buitelaar van Retail Management Center het stelt: “Elk aanbod creëert zijn eigen vraag. Kijk maar naar Mediamarkt, dat niet kon achterblijven en, teneinde relevant te blijven voor de consument, ook stappen zet op internet”. Daarnaast verwacht ik ook het nodige van spelers die on- en offline retail slim weten te combineren. Partijen als Coolblue en Megapool zijn daar lekker mee bezig en zullen een voorbeeld voor anderen zijn.
Genoeg over virtueel shoppen nu, even aandacht voor het echte werk. Ook in de fysieke winkelstraat zullen er volgend jaar interessante zaken te zien zijn. De economische crisis, waarvan de gevolgen ook volgend jaar absoluut merkbaar zullen zijn, zal zijn weerslag hebben op winkelstraten en retailvastgoed. In de grote A1-winkelstraten zal er, voor de consument althans, niet zo heel veel veranderen. Hier zullen nog steeds de grote (internationale) ketens de boventoon voeren. Vooral de modeformules zullen hier nog sterk vertegenwoordigd zijn. Wat dat aangaat niets nieuws onder de zon dus. Waar de gevolgen voor de consument wel merkbaar zullen zijn is in de aanloopstraten naar het centrum toe en in de minder aantrekkelijke wijkwinkelcentra. Hier zullen retailers het hoofd moeilijker boven water kunnen houden, met toenemende leegstand (en ook dalende huurprijzen) tot gevolg.
Van een heel andere orde, maar zeker niet minder interessant, is de steeds grotere rol die huismerken voor zich zullen opeisen. Waar met name Albert Heijn de afgelopen jaren de successen op huismerkgebied aaneenreeg, bleven andere partijen vaak nog achter. Albert Heijn zal ook komend jaar blijven bouwen aan haar blauwe huismerkdominantie (denk alleen al aan het nieuwe duurzame ‘Puur & Eerlijk’ label). De groei zit echter niet alleen in Zaandam en omstreken. Ook andere supermarkten zullen nu de cash cow van een goedlopend huismerkassortiment willen gaan melken en het huismerk vanuit aanbodzijde stimuleren. De overname van Super de Boer door AH-uitdager Jumbo komt wat dat betreft op een uiterst interessant moment en zal leiden tot een veel groter aanbod huismerkproducten. Daarnaast zal de groei van huismerken ook vanuit vraagzijde gestimuleerd worden. De consument verlangt in deze economische tijden immers een steeds betere value-for-money propositie. (Het is niet voor niets dat een (non-food) formule als Action het zo lekker doet; lekker snuffelen en je laten verrassen en toch het gevoel hebben dat het niets kost.) Hou de supermarkten dus in de gaten het komende jaar.
Uit alle grote en kleine trends voor 2010 (en verder) heb ik getracht op deze manier een mooie dwarsdoorsnede te maken. Zo teruglezend borrelen er nog veel meer trends en bewegingen, kansen en bedreigingen in me op. Duurzaam eten en consumeren (hoeveel Marqt-filialen komen er volgend jaar bij? Welke bio-producten lanceert Unilever nog? Gaat AH Puur & Eerlijk echt aanslaan?) is er daar één van. Of de toekomst van de kleine zelfstandige versspeciaalzaak (hoeveel toekomst is er nog voor de groenteboer?). Waaruit maar weer eens blijkt dat ik in het mooiste vakgebied ter wereld zit…in retail gebeurt altijd wat! Ook in 2010.

Hans van Scheerdijk