Ziekenhuizen zien foodretailers en convenienceketens als een steeds belangrijker partij voor invulling van winkellocaties op zorgboulevards. “Ziekenhuizen willen een sfeervolle en plezierige omgeving creëren voor patiënten en bezoekers, maar ook de werknemers. Winkels kunnen daarbij helpen. Er is echter wel een aantal valkuilen.”

Dat zegt managing director Huib Lubbers van adviesbureau Retail Management Center. Zijn bedrijf adviseert retailpartijen en zorginstellingen bij de invulling van de
commerciële meters van onder meer zorgboulevards. Deze boulevards zijn enorm in opkomst en hebben steeds meer meters beschikbaar voor winkellocaties, zeker als de zorg vanaf 2010 wordt geliberaliseerd. Voor supermarktketens met convenienceformules levert dit de komende jaren veel commerciële kansen op, stelt Lubbers.

Welke verandering is de laatste jaren gaande bij ziekenhuizen?
”Sinds vijf tot tien jaar is er bij ziekenhuizen de behoefte ontstaan om patiënten, bezoekers en personeel ook niet-noodzakelijke diensten aan te bieden en een prettige omgeving in het ziekenhuis te creëren. De achterliggende filosofie daarvan is overgewaaid vanuit de Verenigde
Staten en heet ‘planetree’. De bedoeling daarvan is om de zakelijke en soms kille en steriele sfeer van een ziekenhuis te veraangenamen en om te zetten naar een ‘healing environment’. Onderzoek heeft uitgewezen dat mensen sneller beter worden als ze vertoeven in een omgeving met een huiselijke uitstraling en waar gebruik is gemaakt van veel natuurlijke materialen. Winkels en goede horecagelegenheden dragen eraan bij om een dergelijke laagdrempelige omgeving te creëren waar zowel
patiënten en bezoekers als het personeel zich goed voelen. Een mooi voorbeeld uit de praktijk is het restaurant met dezelfde uitstraling als La Place bij het Rijnland Ziekenhuis in Leiderdorp. Daar is een plezierige omgeving voor het
publiek gecreëerd, waar de sfeer van het ziekenhuis is verdwenen.”

Volop kansen voor retailers dus?
”Ja, maar een nieuwe inrichting van een ziekenhuis hangt vaak sterk af van nieuwbouw en grootschalige
verbouwingen. Dat zijn langdurige trajecten en vaak hebben ziekenhuizen nog niet een heel duidelijk beeld van wat ze willen. Dat merken we ook aan de vragen die we krijgen, zoals ‘we hadden op die plaats retail bedacht, maar hoe
gaan we dat eigenlijk invullen?’ en ‘we zouden wel een zorgboulevard willen, maar hoe pakken we dat aan?’. Veel instellingen kunnen daarbij goed advies gebruiken.”

Kunnen supermarktorganisaties een belangrijke rol spelen bij het invullen van winkellocaties?
”Daar is wel een aantal voorwaarden aan verbonden. Het is
namelijk van belang dat de formule wordt aangepast aan de wensen van het publiek in het ziekenhuis. Je kunt niet zomaar een standaard formule in een ziekenhuis neerzetten.
Veel organisaties willen hun formules een-op-een kopiëren en hebben baat bij schaalvergroting. Maar dat kan in een ziekenhuis of zorginstelling een valkuil zijn. Je moet flexibel met je convenienceformule kunnen omgaan en niet te
strak vasthouden aan het bestaande concept, omdat je snel moet kunnen inspelen op de verschillende wensen van patiënten, bezoekers en personeel. Het publiek in ziekenhuizen vraagt om een ander assortiment en een andere aanpak.”

Wat is volgens u de beste retailaanpak voor een ziekenhuis? Ik zou adviseren om voor een formule te kiezen die zich snel kan aanpassen en met ondernemers werkt. Een ondernemer staat dichter bij zijn doelgroep en kan een
vuist maken tegen zijn groothandel, mocht dat nodig zijn. Daardoor is hij in staat sneller en flexibeler in te spelen op consumentenwensen.”

Wat zijn dan die consumentenwensen?
”Je ziet dat consumenten gewend zijn geraakt aan branchevervaging. Men vindt het niet gek om een dvdspeler
te kopen bij het Kruidvat of een boek te kopen bij een ziekenhuis of benzinestation. De consument heeft minder tijd en gaat steeds meer voor gemak. Daar moeten winkels in ziekenhuizen absoluut op inspelen.”

Welke formule is daarvoor het meest geschikt?
”Het voordeel van AH to go en Spar Express is dat het sterke en bekende merknamen zijn. Een formule als Dagwinkel van Groothandel Van Tol, die zich sinds kort ook op ziekenhuizen richt, is echter ook een gezonde naam en kan in mijn optiek absoluut mee in de competitie. De gedrevenheid bij dit
familiebedrijf is enorm groot en de formule werkt louter met zelfstandige ondernemers en kent een flexibele invulling.”

Zijn er naast inflexibiliteit van formules nog meer valkuilen voor ziekenhuizen en retailers voor de invulling van winkellocaties?
“Ziekenhuizen moeten goed nadenken over hoeveel meter ze willen reserveren voor retail. Vaak ‘vergeet’ men dit in de plannen mee te nemen, waardoor er te weinig meters beschikbaar zijn of dat de winkels op een verkeerde locatie
zitten. Ons advies is heel goed naar de grootste bezoekersstromen te kijken en daar de retail te concentreren. Een andere valkuil kan de wijze van
exploitatie zijn. Soms worden vierkante meters verhuurd, zonder dat het ziekenhuis zich er verder mee bemoeit. Maar de zorginstelling heeft dan geen invloed meer op de
invulling. Beter is om als ziekenhuis zicht op de invulling te houden en dit vast te leggen in het contract.”

Cateraars hebben soms ook winkellocaties in ziekenhuizen. Zijn cateraars in deze een concurrent van retailers?
”Cateraars vullen inderdaad soms ook winkellocaties in. Helaas heb ik in de praktijk veel slechte voorbeelden
gezien. Het assortiment van zo’n winkeltje overstijgt vaak niet dat van een uitgebreid kassa-assortiment. Dat is een gemiste kans. De conclusie is dat ziekenhuizen de
locaties nu zelf gaan invullen of retailers inschakelen. Het is niet zo dat als je als cateraar verstand hebt van horeca, je ook ineens verstand hebt van retail.”

Willem-Paul de Mooij, Levensmiddelenkrant